Τί ἐστιν ἡ AIciety;

Ἡ AIciety ἐστὶν ἡ τῆς τεχνητῆς διανοίας καὶ τῆς κοινωνίας πρὸς ἀλλήλας σχέσις – πλέγμα ἐν ᾧ ἑκατέρα τὴν ἑτέραν γεννᾷ, καὶ ὃ οὐδεὶς διέταξεν.

Τὸ μὲν ὄνομα συγκεράννυσι τὸ AI καὶ τὸ society, ἐν δὲ τῷ ἀπολειφθέντι «and» τὸ πᾶν ἔνεστιν. Κοινωνία γὰρ ἥτις τοῖς ἑαυτῆς συγγράμμασι καὶ εἰκόσι καὶ κρίσεσι τρέφει πρότυπα, ἃ ἐκ τούτων μανθάνει καὶ μεταβεβλημένα αὐτὰ ἀποδίδωσιν, οὐκέτι ἐστὶ «κοινωνία ὀργάνῳ χρωμένη». Ἔστι δ’ ἅμα ὕλη τε καὶ ἀποδέκτης.

Τοῦτο δ’ οὐδεὶς προὐβουλεύσατο. Ἡ AIciety ἐστὶν ὅπερ ὁ Χάγιεκ κόσμον ἐκάλεσεν, οὐ τάξιν· ἀποτέλεσμα δισεκατομμυρίων προαιρέσεων τῶν καθ’ ἕκαστον τοῦ χρῆσθαί τινι συστήματι ἢ μή, καὶ ἑκατομμυρίων τεχνιτῶν ἐποικοδομούντων τοῖς ἀνεῳγμένοις προτύποις, καὶ κεφαλαίου κινδύνους ἀναρρίπτοντος οὐκ εἰδότος εἰ λυσιτελήσουσιν. Ὥσπερ δ’ ἀγορὰ ἢ γλῶττα, πλείω οἶδεν ὁτουοῦν τῶν μετεχόντων – καὶ γνῶσιν ἀπόλλυσιν ἅμα τῷ ἐπιχειρεῖν τινα ἄνωθεν αὐτὴν πλάττειν.

Τρία στρώματα, οὐ δύο βαθμοί

Τὸ πρῶτον σχεδίασμα τοῦ 2023 ἔτους περὶ «δευτέρου βαθμοῦ» ἔλεγεν. Ἡ δὲ νῦν ἔκδοσις ἀντὶ τῶν βαθμῶν τρία στρώματα τίθησιν, ἃ ἐν ταὐτῷ ἰσχύει.

  1. Κατὰ σχέσιν. Τὸ σύμπαν τῶν ἀμοιβαίων ἐνεργειῶν τε καὶ κύκλων ἀνταποδόσεως τῶν μεταξὺ τῆς τεχνητῆς διανοίας καὶ τῶν κοινωνικῶν τε καὶ πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν καὶ νομικῶν καὶ τῶν κατὰ τὴν παιδείαν κόσμων τοῦ ἀνθρωπίνου βίου. Ἡ δ’ ἀμοιβὴ ἀμφοτέρωσε χωρεῖ· ἡ γὰρ τεχνητὴ διάνοια ἀνθρωπίνη παιδεία ἐστὶ πεπυκνωμένη, διὰ λογιστικῆς ἀρχιτεκτονίας διελθοῦσα, τὰ δ’ ἐξ αὐτῆς προϊόντα νῦν πάλιν εἰς τὸ ἀρχεῖον εἰσρεῖ, ἐξ οὗ τὰ ἐπιγιγνόμενα πρότυπα μανθάνει. Ἡ κοινωνία παιδεύει τὰ πρότυπα ἃ τὴν κοινωνίαν παιδεύει.
  2. Κατὰ σύστασιν. Κοινωνία ἐν ᾗ ἡ τεχνητὴ διάνοια αὐτὴ σύστασις γέγονεν ἀντὶ τοῦ εἰς τὰς ὑπαρχούσας συστάσεις εἰσελθεῖν – ἡ μεταξὺ χρήσεως καὶ πλάσεως διαφορά. Ἡ δ’ ἀναλογία οὐ πρὸς τὴν τοῦ ἀτμοῦ μηχανήν ἐστιν ἀλλὰ πρὸς τὰ γράμματα· μέσον γάρ τι, μεθ’ ὃ ἡ κοινωνία ἄλλως διάγει. Ἡ δὲ τεχνητὴ διάνοια πρῶτόν ἐστι τοιοῦτον μέσον ὃ οὐ μόνον φέρει τὴν ὁμιλίαν ἀλλὰ καὶ μετέχει αὐτῆς.
  3. Κατ’ ἀνάκλασιν. Ὁ λόγος ἐν ᾧ ἡ κοινωνία τὴν ἑαυτῆς πρὸς τὴν τεχνητὴν διάνοιαν σχέσιν θεωρεῖ καὶ περὶ τῶν ταύτης νόμων συντίθεται. Οὗτος δ’ ὁ λόγος οὐκ ἔξω τοῦ πλέγματός ἐστιν, ἀλλ’ ἓν τῶν δραστηριωτάτων αὐτοῦ μερῶν. Ὁ τὴν AIciety περιγράφων μεταβάλλει αὐτήν – ὁ δ’ αὐτὴν πρὶν γνῶναι ῥυθμίζων ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβάλλει.

Τέτταρες οὐδοί

Πότε δὴ κοινωνία τις ἐκ τοῦ χρῆσθαι τῇ τεχνητῇ διανοίᾳ εἰς τὸ ὑπ’ αὐτῆς πλάττεσθαι μεταβαίνει; Τέτταρα σημεῖα ὁρατά, ὧν οὐδὲν ψηφίσματι γέγονεν· ἡ ἐπιτετραμμένη πρᾶξις (τὰ συστήματα πράττει ἀντὶ τοῦ ἀποκρίνεσθαι – ὃ ἤδη συμβέβηκεν ἐν τῇ τῶν προγραμμάτων ποιήσει καὶ ἐν μέρει τῆς τῶν ὠνουμένων θεραπείας· τὸ δὲ μῆκος τῶν ἔργων ἃ οἱ πράκτορες αὐτοὶ καθ’ αὑτοὺς διαπράττονται διπλάσιον γίγνεται δι’ ἑπτὰ μάλιστα μηνῶν), ἡ τῶν μηχανῶν πρὸς ἀλλήλας ὁμιλία (ἄρτι φυομένη), ἡ τῶν θεσμῶν μετακόσμησις (ἐνιαχοῦ· ἐν ταῖς ἐξετάσεσιν, ἐν τῇ περὶ τὰ προγράμματα ἐργασίᾳ, ἐν τῇ ἐπιστήμῃ) καὶ ἡ ἀνακυκλουμένη αὐτεπαύξησις (ἡ τεχνητὴ διάνοια τὴν περὶ αὑτῆς ἔρευναν ἐπιταχύνουσα – ὃ ἀμφισβητεῖται). Τούτων τῶν οὐδῶν οὐδένα ἡ σύμπασα κοινωνία ἐν τῷ 2026 ὑπερβέβηκεν· τὸν δὲ πρῶτον καὶ τὸν τρίτον ἔνια μέρη αὐτῆς ὑπερβέβηκεν. Φραγμὸς δὲ τὴν μετάβασιν οὐ παύει, ἀλλ’ ἄλλοσε μεθίστησιν. Ἃ γὰρ ὑπὸ μιᾷ ἀρχῇ οὐκ ἔξεστι κατασκευάζειν, ταῦτα ἄλλοθι κατασκευάζεται καὶ εἰσάγεται. Τὴν δ’ AIciety οὐκ ἔστι παῦσαι, ἀλλ’ ἀπολιπεῖν μόνον.

Ἃ διδάσκει τὸ ἔτος 2026

Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωσις τῷ 2024 ἔτει τὸν πρῶτον ἐν τῇ οἰκουμένῃ περιεκτικὸν νόμον περὶ τῆς τεχνητῆς διανοίας ἐψηφίσατο. Ἓξ δ’ ἡμέραις πρότερον τῆς προθεσμίας, ἣ τῷ Αὐγούστῳ μηνὶ τοῦ 2026 ἐτέτακτο, τὰ περὶ τῶν συστημάτων μεγάλου κινδύνου προστάγματα εἰς τὰ τελευταῖα τοῦ 2027 καὶ εἰς τὸ 2028 ἀνεβλήθη – ὅτι οἱ κανόνες ἐφ’ οἷς ἐστήρικτο οὐκ ἦσαν. Ἡ δ’ ἀψευδὴς ἐξήγησις ἥδε· ὁ νόμος προστάγματα ἐπέβαλεν ἃ οὐδεὶς οἷός τ’ ἦν ἐκπληρῶσαι, διότι οὐδεὶς ᾔδει ὅ τι σημαίνοι. Εὐλάβεια γὰρ ἄνευ γνώσεως οὐκ εὐλάβειά ἐστιν ἀλλὰ κώλυσις, ἡ δὲ κώλυσις οὐκ ἐλευθερία. Τί γάρ ἐστι «σύστημα μεγάλου κινδύνου», τότε μόνον γιγνώσκεται, ἐπειδὰν κατασκευασθῇ τε καὶ θεωρηθῇ· νόμος δ’ ὃς οὐκ ἐᾷ κατασκευάζειν πρὶν ἀποδειχθῆναι τὸ κατασκευαζόμενον ἀβλαβὲς ὄν, οὐ τὸν κίνδυνον κωλύει ἀλλὰ τὴν τοῦ κινδύνου γνῶσιν. Ὁ δὲ νόμος οὗ AIciety δεῖται τῶν ἀποβαινόντων ἅπτεται, οὐ τῶν ἀδειῶν· εὐθύνη τῆς βλάβης, διαφάνεια τοῦ πόθεν ἕκαστον ἥκει, ἀπαγόρευσις δόλου καὶ ἀπάτης.

Ἐν τούτῳ δ’ ἡ τέχνη πεποίηκεν ὃ ἡ τοῦ 2023 ἀμφισβήτησις ἐφοβεῖτο μὴ οὐδέποτε ποιήσειεν· αὑτὴν διέσπειρεν. Δυνάμεις γὰρ ἐξ ἀκροτάτου προτύπου ἔξεστιν ἀποστάζειν ὀλίγων χιλιάδων δολαρίων· βάρη τ’ ἀνεῳγμένα καὶ παίδευσις διεσπαρμένη συνυπάρχουσι τοῖς ἄκροις συνηθροισμένοις· καὶ τοὐλάχιστον 700 ἑκατομμύρια ἀνθρώπων καθ’ ἑβδομάδα τοῖς πρωτεύουσι συστήμασι χρῶνται – ἡ ταχίστη τέχνης διάδοσις ἧς ἡ ἱστορία μέμνηται, χωρὶς παντὸς βουλεύματος πρὸς τὸ διαδοῦναι αὐτήν.

Ἐπ’ ὠφελείᾳ πάντων – πέντε ὅροι

Τὸ «ἐπ’ ὠφελείᾳ πάντων» κενὸν μένει, ἕως ἄν τις εἴπῃ τί σημαίνει. Πέντε ὅροι ἐλέγχου δεκτικοί, ὧν ἑκάστου τάχιστα τυγχάνει τις διὰ τῆς τοῦ κατασκευάζειν ἐλευθερίας καὶ τῆς τοῦ χρῆσθαι·

  • Διανομή. Οἱ καρποὶ ἐξικνοῦνται καὶ πέρα τῶν τόπων ὅπου τὰ πρότυπα κατασκευάζεται. Τοῦ δὲ κατὰ τὴν οἰκουμένην χάσματος τῆς χρήσεως φάρμακόν ἐστιν ἡ πρόσβασις, οὐχ ὁ ἀναδασμός.
  • Ἐλευθερία καὶ μετουσία. Ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ ἄνθρωποι κατασκευάζειν τε καὶ χρῆσθαι καὶ ἀρνεῖσθαι. Κοινωνία δ’ ἧς οἱ πολῖται τῆς τεχνητῆς διανοίας ἐν δεδοκιμασμένῃ μόνον μορφῇ ἐφικνοῦνται, τὴν μετουσίαν ταῖς ἀρχαῖς ἐπιτέτροφεν.
  • Ἀναγωγὴ εἰς αἴτιον. Ὅταν πράττωσιν οἱ πράκτορες, λόγον τις ὑπέχει – διὰ τῆς τῶν ἀποβαινόντων εὐθύνης, οὐ διὰ τῆς τῶν εἰσφερομένων ἀδείας. Ὁ μὲν βλάψας ἀποτίνει, ὁ δὲ κατασκευάζων ἐρωτᾶν οὐκ ἀναγκάζεται.
  • Αὐτονομία γνωστική. Σῴζεται ἡ τοῦ κρίνειν τε καὶ ἀντιλέγειν δύναμις – ἐμπειρίᾳ καὶ πλήθει πηγῶν, οὐ τῷ τῶν ὀργάνων εἴργειν.
  • Ἀσφάλεια κατ’ ἀμφότερα τὰ μεγέθη. Αἵ τε καθ’ ἡμέραν βλάβαι καὶ αἱ καταστροφικαὶ ἀμφότεραι σπουδῆς τυγχάνουσιν. Τὴν δ’ ἀσφάλειαν ἄριστα ἀπεργάζονται οἱ κατασκευάζοντες, ὑπεύθυνοί τε καὶ διαφανεῖς καταστάντες· τὸ δὲ τῆς πόλεως ἔργον, ὃ οὐκ ἂν ἄλλος οὐδεὶς ἀναπληρώσειεν, ἐν τοῖς καταστροφικοῖς ἐσχάτοις κεῖται, ἃ οὐδεμία ἀγορὰ ἀναδέξασθαι δύναται.

Τούτους δὲ τοὺς ὅρους οὐχ οἷόν τε πάντας ἅμα εἰς τὸ μέγιστον ἐπιτεῖναι. Ἡ οὖν AIciety οὐκ ἔστι κοινωνία εἰς τὸ βέλτιστον λελογισμένη, ἀλλ’ ἐκ συνθηκῶν συγκειμένη – καὶ ταῦτα ἐξ ἐλευθερίας. Ἡ δ’ ἐλευθερία ἐστὶν ἡ ἀφορμή, ὅθεν δεῖ πᾶσαν κώλυσιν τὴν αὑτῆς δικαίωσιν πορίζεσθαι. Κώλυσις δ’ ἥτις τοῦτο μὴ δύναται οὔτ’ ἀσφάλειά ἐστιν οὔτ’ ἐπιμέλεια. Ἁπλῶς κώλυσίς ἐστιν, ἡ δὲ κώλυσις οὐκ ἐλευθερία.

Ἀνάγνωθι ὅλον τὸ σύγγραμμα (Ἀγγλιστί).

Πηγαί: International AI Safety Report 2026· τὰ τοῦ ΟΟΣΑ περὶ τῆς πρακτικῆς τεχνητῆς διανοίας συγγράμματα (2026)· EU Digital Omnibus on AI (2026).

Ταύτην τὴν μετάφρασιν τῷ Claude (Anthropic) χρώμενοι ἐποιησάμεθα τῷ Νοεμβρίῳ μηνὶ τοῦ 2026. Τὸ Ἀγγλικὸν ἀρχέτυπον: What is AIciety? · Τὰς ἐπανορθώσεις ἀσμένως δεχόμεθα: ἐπίστειλον ἡμῖν. This translation was made with Claude in November 2026.

Modern concepts are rendered here with coined, transparent Greek expressions: artificial intelligence, for instance, becomes τεχνητὴ διάνοια (“artificial thought”), and AI agents become πράκτορες (“doers”). Hayek’s own word for a spontaneous order was the Greek kosmos (κόσμος), which he set against taxis (τάξις), a deliberately made order, in Law, Legislation and Liberty (vol. 1, 1973); this translation keeps his pair.

Πλείω Ἀγγλιστὶ ἐν τῷ Journal: λόγοι, εἰκόνες κινούμεναι, βίοι καὶ λεξικὸν περὶ τῆς τεχνητῆς διανοίας καὶ τῆς κοινωνίας.